Het zoveelste sneeuwfront staat op punt ook een deel van het schiereiland te belegeren.

09-01-12-vinedo-palacio-de-azcona-img_1461

Blijkbaar een goede gelegenheid om rustieke wijnen boven te halen en te degusteren bij de haard en een goed boek, en de reacties lopen binnen (altijd welkom trouwens).

Een vraag die daarbij regelmatig terugkomt:

“ ‘Crianza’, Wat ís dat nu eigenlijk?”

Vreemd is dat het trefwoord ’Crianza’ zelfs in bvb Van Dale vertalend woordenboek geen enkele verwijzing naar wijn of -rijping weergeeft, spijts precies dát woord allicht vele honderden keren per dag in de vorm van een fles over belgische tafels laveert – meer dan menig ander Spaans begrip.

Beginnen we bij’t begin: Niet onbelangrijk te weten is dat Crianza komt van het werkwoord ‘Criar’: voortbrengen, kweken, opvoeden, grootbrengen,… dikwijls in de landbouwkundige betekenis vh woord, hoewel ‘una cría’ meestal over een mensenkind gaat. ‘Las crías’, dat zijn meestal een bende kleine kinderen, of de jongste generatie…

Dit terzijde.

En als het een fles Spaanse wijn betreft heeft ‘Crianza’ wel degelijk zijn nauwkeurige, beschermde betekenis. Dus je mag dat niet zomaar straffeloos op een wijnetiket drukken zonder dat de inhoud van de fles aan een reeks normen voldoet, welomschreven door officiële instanties die de kwaliteit en waarachtigheid ervan controleert.

Vrijwel elke wijnbodega heeft een gamma wijnen waar een hierarchie in zit: Vino joven, (of: vino del año) semi-crianza, crianza, (crianza especial), reserva, gran reserva. Het heeft inderdaad iets te maken met vatlagering en de leeftijd van de wijn; maar daar houdt het niet bij op…

Nu wordt het misschien even wijn-technisch. Slechts in drie Spaanse wijnregio’s (La Rioja, Ribera del Duero en Navarra) wordt het volgende strenge normenpakket gehanteerd: een ‘Vino de Crianza’ moet na de malo-lactische vergisting minstens 12 maanden vatrijping hebben ondergaan in (dure) nieuwe eiken vaten die niet groter zijn dan 325liter en maximaal 9 jaar oud. Daarna moet de wijn nog eens minstens een vol jaar flessenrust hebben genoten.

Kleine, nieuw-eiken vaten geven niet alleen een rijke dosis aroma’s af – gaande van oa vanille, chocolade, over boenwas, tot leder en gerookte impressies, kortom ongeveer alles wat in een kasteel maar enigszins kan geuren – die wonderwel goed combineren met vergist druivensap, maar ook de befaamde tannines, licht bittersmakende looizuren die de wijn structuur en een langere houdbaarheid garanderen. Met zegt ook wel dat de tannines de wijn ‘dragen’. Belangrijk is ook de zgn micro-oxidatie van de wijn door de poriën van het hout tijdens de vatrijping.

Het ‘crianza-effect’ neemt logischerwijs sterk af naarmate de vaten groter en ouder worden.

En de flessenrust achteraf is van belang omdat zo de wijn ronder en evenwichtiger wordt.

Beetje misleidend dat die normen van streek tot streek, of van ‘denominación tot denominación’ enorm kunnen verschillen. Vandaar dat je in de supermarkt makkelijk voor een habbekrats een Crianza, Reserva of Gran Reserva kan vinden uit Cariñena of Valdepeñas bvb, waar de leeftijd misschien wel van klopt, maar de vaten een inhoud hebben van 1500liter, al generaties meegaan zodat ze binnenin een wijnsteenlaag hebben gevormd van centimeters dik en dus al lang niet meer de typische eikstructuur en –aroma’s aan de wijn afgeven.

Crianza = opvoeding, in de brede betekenis van het woord; ‘Vino de Crianza’ = een welopgevoede, rijpere wijn.

Mucha suerte